Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

POWRÓT DO ARTYKUŁÓW

Jak być dobrym liderem/menedżerem?


W niniejszym artykule przedstawiłem własne przemyślenia dotyczące kompetencji liderskich i menedżerskich według klasyfikacji zaproponowanej przez D.Golemana. Inspiracją do tych przemyśleń był wykład Pana Kazimierza F. Nalepy w ramach Podyplomowych Studiów: "Menedżer Zarządzania Procesami Jakościowymi".


Kompetencje liderskie:


Wizja

Człowiek posiadający wizję jest atrakcyjny dla swojego otoczenia. Lubimy otaczać się interesującymi osobami. Jeśli te osoby mają ciekawe pomysły na życie, pracę to współpracując z nimi liczymy na to, że osiągniemy wspólnie korzyści. Często wygodniej jest komuś zaufać, niż forsować swoje rozwiązania i pomysły. Jeśli zatem wizja wydaje się atrakcyjna, a poza tym jest odpowiednio zakomunikowana, wówczas stanowi ona dla nas zachętę do wytężonej pracy i wiąże nas z osobą - twórcą i mentorem wizji.

Wizja oczywiście musi być odpowiednio zakomunikowana i wcielana w życie. Ważne jest, aby głosiciel wizji sam w nią wierzył i był pełen entuzjazmu. Niedopuszczalne są wątpliwości i brak stanowczości. Wizja nie powinna być elementem manipulacji ludźmi. Atrakcyjna wizja wiąże się z licznymi korzyściami dla wszystkich stron. Dlatego należy skoncentrować się na pozytywnych elementach i uświadamianiu ludziom, co mogą zyskać dzięki realizacji wizji. Przekaz musi być krótki, konkretny, zaś wątpliwości otoczenia należy przezwyciężać pewnością siebie i własnym autorytetem.

Rozwój

Dbanie o rozwój ludzi jest świadectwem, że są dla nas ważni. Pozwala to zbudować bardzo dobre relacje interpersonalne, wzmacnia motywację i chęć do pracy. Lider, który dba o rozwój swoich podwładnych pokazuje, że nie ma kompleksów, nie boi się konkurencji, lecz nastawiony jest na współpracę i wspólne realizowanie celów. Ciągły rozwój jest ważny dla każdego z nas. Są osoby, które świetnie to rozumieją. Takie osoby doceniają każdą inicjatywę szefa w zakresie rozwoju pracowników. Jednak dobry szef powinien zmotywować do rozwoju także osoby, które mogą zaniedbywać tę sferę. Również one będą z pewnością za to wdzięczne, ponieważ świadomość że komuś zależy nie tylko na naszej pracy, ale również na nas (naszym rozwoju) jest bardzo ważna.

Wśród sposobów rozwijania pracowników można wymienić umożliwienie im uczestnictwa w szkoleniach, kursach i studiach. Jednak bardzo ważne jest również angażowanie ich do ciekawych projektów i zapewnienie rozwojowych obowiązków. Warto rozmawiać z pracownikami i pytać ich w jakiej dziedzinie chcieliby się dokształcać, co ich interesuje, w czym chcieliby być lepsi. Należy również stymulować samorozwój osobisty poprzez docenianie i nagradzanie każdej inicjatywy w tym zakresie.

Relacje

Relacje międzyludzkie są jednym z najważniejszych elementów naszego funkcjonowania w świecie. Nie żyjemy na bezludnej wyspie. Codziennie spotykamy się z różnymi ludźmi. Pozytywne relacje mogą istotnie przyczynić się do jakości naszego życia. Relacje negatywne mogą nasze życie zamienić w koszmar. Dlatego tak ważne jest dbanie o odpowiedni kontakt z ludźmi, których spotykamy na naszej drodze.

Kluczem do dobrych relacji jest zainteresowanie drugim człowiekiem. Nie możemy zachowywać się, jakbyśmy żyli tylko dla siebie. Zwrócenie uwagi na drugą osobę, miłe słowo, a przede wszystkim pomoc w odpowiednim momencie pozwala polepszyć relacje interpersonalne. Należy oczywiście wykazywać się taktem. Nikt nie lubi ludzi wścibskich, przesadnie miłych lub fałszywych. Jednak odpowiednio dobrane komplementy, mówione w odpowiednim czasie są bardzo skutecznym elementem budowania relacji. Kolejnym sposobem może być docenienie innych ludzi, poprzez zwrócenie się do nich z prośbą o radę, sugestię, pomoc. Aby nasze relacje były trwałe i prawdziwe, powinniśmy mieć na uwadze dobro nie tylko swoje, ale także innych. Osiągając swoje cele nikogo nie powinniśmy przy tym krzywdzić. Ważna jest również umiejętność słuchania oraz empatia.

Wyczyn

Stawianie sobie ambitnych celów oraz dążenie do ich realizacji jest jednym z warunków osiągnięcia sukcesu. Podnoszenie poprzeczki i ciągłe doskonalenie pozwala być o krok przed konkurencją. Spoczęcie na laurach może spowodować, że pozycja na którą ktoś ciężko pracował może zostać utracona.

Podstawowym elementem dla szefa - wyczynowca jest określenie aktualnej pozycji. Ciężka, ambitna praca ma na celu uzyskanie i utrzymanie jak najlepszego miejsca w walce konkurencyjnej. Dlatego istotne są wszelkiego rodzaju specjalistyczne porównania rynkowe, branżowe, dzięki którym można lepiej sformułować cel oraz taktykę do jego osiągnięcia. Cele powinny być ambitne, jednak realne. Dzięki stopniowemu postępowi można zwiększyć motywację własną oraz zespołu. Cele należy formułować z pasją. Istotne jest również odpowiednie nagradzanie za wytężoną pracę.

Dyktatura

Z dyktaturą mamy do czynienia wtedy, kiedy człowiek uważa siebie za najbardziej kompetentnego w danym zespole. Cechy psychologiczne dyktatora nie pozwalają mu na dzielenie się swoją władzą i wiedzą. Dyktator uważa, że ma racje i stanowczo narzuca innym swoją wolę. Elementy dyktatury mogą być niezbędne w sytuacjach, gdzie potrzebne są bardzo szybkie decyzje, np. akcje ratownicze. Osoba potrafiąca autokratycznie pokierować innymi i biorąca za to pełną odpowiedzialność może być o wiele bardziej skuteczna niż ktoś z podejściem demokratycznym.

Demokracja

Demokracja wiąże się z szacunkiem do innych ludzi oraz z wykorzystaniem potencjału każdego człowieka do osiągnięcia wyznaczonych celów. Każdy człowiek ma wiele do zaoferowania organizacji. Szef demokrata potrafi otaczać się mądrymi ludźmi, z których umiejętności i wiedzy sam czerpie korzyści.

Ważnym elementem w podejściu demokratycznym są spotkania i wspólne dyskusje. Należy zachęcać ludzi, aby "otwierali się", zgłaszali nowe pomysły i rozwiązania, potrafili bronić swoich racji i poglądów. Należy często pytać innych o zdanie oraz dawać do zrozumienia, że zdanie każdego członka zespołu jest bardzo ważne. Każdą ciekawą propozycję, rozwiązanie, sugestię należy odpowiednio nagradzać zamiast przywłaszczać sobie dobre pomysły.


Kompetencje menedżerskie:


Praca z celami

Umiejętność wyznaczania odpowiednich celów stanowi podstawę zarządzania organizacją, jak również funkcjonowania człowieka jako jednostki. Cel jest kierunkiem, do którego należy dążyć. Zarówno organizacja, jak i każdy człowiek powinien wiedzieć, co chce osiągnąć. Dla firmy bardzo ważna jest strategia działania. Cele strategiczne wynikają ściśle z wizji funkcjonowania przedsiębiorstwa. Nie można prowadzić jakiejkolwiek działalności po omacku, nie wiedząc co się chce osiągnąć. Taką sytuację można porównać do żeglowania po otwartym morzu bez wyznaczenia portu docelowego. Kaprysy pogody oraz załogi mogą skierować taki statek zarówno do dobrych portów, jak i w miejsca, które należałoby raczej omijać. Również człowiek, jako jednostka powinien wiedzieć, co chce w życiu osiągnąć i w odpowiedni sposób do tego dążyć.

Cele powinno formułować się na poziomie ogólnym oraz szczegółowym. Cel ogólny - strategia to jakby wizja, stan który chcemy osiągnąć w dłuższej perspektywie czasu. Cele ogólne należy przełożyć na cele możliwe do zrealizowania w krótszym okresie. Suma celów taktycznych i operacyjnych powinna doprowadzić nas do osiągnięcia celu głównego. Ważne jest, aby cele były ambitne, jednak w miarę realistyczne. Powinny mieć one ściśle określony horyzont czasowy. Cel różni się tym od marzenia, że dzięki ciężkiej pracy możemy go osiągnąć. Zatem mamy tutaj aktywne podejście zamiast pasywnego, charakterystycznego dla marzeń. Cele oczywiście mogą się zmieniać w zależności od sytuacji. Należy mieć świadomość, że cele są dla nas, a nie my dla celów.

Organizacja sukcesu i pracy własnej

Dążenie do osiągnięcia sukcesu wiąże się ściśle z celami, które zostały sformułowane. W większości przypadków realizacja celu będzie oznaczać sukces. O sukcesie musimy myśleć już na etapie formułowania celów. Sukces dla każdego z nas może oznaczać co innego. Dla jednej osoby może to być wysoki status zawodowy, dla innej szczęśliwe życie rodzinne. Ważne jest, aby na sukces spojrzeć w sposób kompleksowy i odpowiedzieć sobie na pytanie, czy to co chcę osiągnąć rzeczywiście będzie prawdziwym sukcesem. Zatem odpowiednie zdefiniowanie sukcesu powinno poprzedzić etap formułowania celów. Mając własne zrozumienie sukcesu i dostosowując cele, można skoncentrować się na działaniach zmierzających do osiągnięcia sukcesu. Należy mieć na uwadze sukces życiowy ogólny, jednak drobne sukcesy - osiągnięcia dnia codziennego również są bardzo ważne. Pozwalają nam one kroczyć we właściwym kierunku w drodze do osiągnięcia celu głównego. Działają ponadto motywująco, ponieważ każdy z nas woli wygrywać niż przegrywać.

Planowanie

Wiedząc co chcemy osiągnąć i mając wyznaczone cele powinniśmy przystąpić do przełożenia tych celów na działania. Plan jest zatem sposobem transformacji ogólnych założeń na czynniki proste, dające się kontrolować, przewidywać, modyfikować. Podobnie jak cele, plany mogą być strategiczne, taktyczne i operacyjne. Planowanie jest nieodłącznym elementem zarządzania. Żadna firma nie może dziś funkcjonować bez planów. Plany pozwalają lepiej organizować pracę, optymalizować zasoby, przewidywać zagrożenia. Również w życiu osobistym planowanie jest bardzo ważne. Często spotykam osoby, które mówią, że plany mają to do siebie, że się nie sprawdzają, dlatego unikają planowania. Jednak takie podejście jest błędem. Plan jest zamierzeniem, które zrealizuje się tylko w danych okolicznościach i przy użyciu określonych środków. Niezrealizowany plan oznacza, że albo założenia były błędne, zmieniły się okoliczności lub sposób realizacji planu był wadliwy. Każdy cykl planowania uczy nas nowych rzeczy. Analizując wykonanie i odchylenia, następnym razem, bogatsi o nowe doświadczenia będziemy planować lub działać lepiej. Dodatkowo, planując przygotowujemy się na różne okoliczności i warianty wydarzeń. Wiemy, jak powinniśmy zachować się w takiej czy innej sytuacji. Wiele rzeczy możemy przewidzieć i się do nich przygotować. Taka wiedza to bezcenny dar wynikający z planowania.

Przygotowując plany należy mieć na uwadze cel ogólny. Dodatkowo, należy wykorzystywać wszystkie informacje z przeszłości, w jakikolwiek sposób dotyczące planowanego zagadnienia. Przy konstrukcji planów bardzo ważna jest analiza (także statystyczna) minionych wydarzeń. Kolejnym sposobem może być eksploracja wyników testowanej próbki na całą zbiorowość. Przygotowując plan należy ściśle określić osoby odpowiedzialne wraz z zakresem odpowiedzialności, wymagane zasoby, poszczególne działania, początek i koniec realizacji działań, wskaźniki sukcesu itp. Dobrze jest konstruować plany wariantowo, np. według scenariusza optymistycznego, pesymistycznego i najbardziej prawdopodobnego. Przydatna jest również analiza wrażliwości planu na zmiany kluczowych elementów, np. jak zmieni się wynik finansowy, jeśli koszty zakupu materiałów wzrosną o x % lub sprzedaż zmniejszy się o y %.

Podejmowanie decyzji

Zdolność do szybkiego podejmowania trafnych decyzji jest jedną z najważniejszych kompetencji menedżera. Wiele firm byłoby skłonnych zatrudnić osobę, która charakteryzowałaby się brakiem wiedzy i zdolności menedżerskich, jednak potrafiłaby podejmować dobre decyzje. Dzięki tym decyzjom firma mogłaby się rozwijać i osiągać sukces. Oczywiście, powyższa sytuacja jest czysto hipotetyczna. Wiedza oraz zdolności są bardzo pomocne w procesie podejmowania decyzji.

Aby podejmować dobre decyzje należy czuć się w miarę pewnie w danej sytuacji. Dlatego należy zebrać jak najwięcej informacji i analiz, ułatwiających proces podjęcia decyzji. Dobry menedżer, jeśli tylko ma czas, chętnie angażuje innych do pomocy. Dyskusje z innymi ludźmi, ich opinie, sugestie i propozycje mogą być bardzo pomocne. Należy starać się przewidzieć różne konsekwencje swoich decyzji i być przygotowanym na wiele wariantów rozwoju sytuacji. Dobrze jest wiedzieć, kiedy można przesunąć termin podjęcia ostatecznej decyzji, a kiedy takie podejście jest niewskazane. W przypadku konieczności podjęcia natychmiastowych decyzji w warunkach niepewności i ryzyka, dobry menedżer nie może unikać odpowiedzialności, lecz powinien oprzeć się oprócz dostępnej wiedzy na swoich przeczuciach i intuicji. Decyzje podjęte w przeszłości należy weryfikować. Bardzo ważna jest również umiejętność przyznania się do błędu w przypadku nietrafionych decyzji oraz ich zmiana.

Komunikowanie się

Dobra komunikacja ułatwia osiąganie wspólnych celów. Niezbędna jest podczas pracy zespołowej. Jeśli menedżer byłby samowystarczalny, wówczas umiejętność komunikacji miałaby mniejsze zdarzenie. Jednak zarządzanie, to przede wszystkim kierowanie ludźmi. Zatem nie jest możliwe wyeliminowanie wzajemnych kontaktów i przekazywania informacji. Dobra komunikacja ułatwia wzajemne zrozumienie, usprawnia pracę, pogłębia relacje międzyludzkie, pomaga eliminować błędy, zwiększa motywację ludzi do pracy.

Aby komunikacja była skuteczna, przekaz musi być zrozumiały dla wszystkich stron kontaktujących się ze sobą. W zależności od odbiorców informacji, należy odpowiednio dostosować język wypowiedzi ( np. unikanie lub stosowanie specjalistycznej terminologii, żargonu). Mając na uwadze osiągnięcie danego celu, należy formułować precyzyjne komunikaty, zawierające tylko istotne informacje, co pozwoli wyeliminować szumy informacyjne. Nie jest dobrze, jeśli przekazywanie informacji odbywa się tylko w jednym kierunku. Należy zachęcać ludzi do wzajemnego komunikowania się, zgłaszania problemów, pytań, sugestii, propozycji, opinii itp. Ważne jest aby uzyskać sprzężenie zwrotne związane z własnymi komunikatami. Do tego potrzebna jest dobra atmosfera, oparta na zaufaniu. Wówczas ludzi chętniej się "otwierają", co ma wpływ na usprawnienie procesu komunikacji.

Komunikowanie jest bardziej skuteczne, jeśli ludzie się znają i się lubią. Dlatego nie można rezygnować ze spotkań integracyjnych, których zadaniem jest pogłębienie relacji międzyludzkich. Oprócz komunikacji bezpośredniej należy rozwinąć inne kanały przekazywania informacji, np. sieć intranetowa, telefoniczna. Ważne są także szkolenia, pozwalające ludziom usprawnić komunikację (sztuka prezentacji, negocjacji, formułowania poglądów, szkolenia językowe).

Delegowanie

Umiejętność delegowania zadań może w istotny sposób usprawnić pracę menedżera. Przecież nie wszystko dana osoba musi robić samodzielnie. Dzięki zaangażowaniu w pracę odpowiednich osób cele można osiągnąć szybciej i bardziej efektywnie. Całkowite poświęcenie się swoim zadaniom i brak delegowaniu pracy świadczy o braku zaufania do zespołu, przeświadczeniu o swojej wyższości, jednak także braku pewności siebie i w pewnym sensie strachu przed konkurencją. Takie podejście prowadzi w konsekwencji do przepracowania i wypalenia zawodowego. Nie ma zatem nic wspólnego z osiąganiem sukcesu. Mądry menedżer stara się umiejętnie rozdzielać pracę, aby w pełni wykorzystać potencjał ludzi, którymi kieruje. Odpowiednia komunikacja przy delegowaniu pracy może wzmacniać morale załogi, motywację do pracy i relacje z szefem. Powierzanie pracownikom ambitnych obowiązków przyczynia się do ich rozwoju zawodowego. W taki sposób potrafi działać tylko szef, który jest pewny siebie, ma mocną pozycję bazującą m in. na swojej wiedzy, doświadczeniu i szacunku zespołu.

Aby w pełni korzystać z możliwości, jakie daje delegowanie, należy skompletować odpowiedni zespół, który efektywnie będzie wykonywać swoje obowiązki. Mając zaufanie do ludzi, szef może skoncentrować się na najbardziej istotnych kwestiach pracy oraz koordynować działania innych ludzi. Należy zadbać o dobre relacje w zespole. Delegując zadania, należy mieć pewność, że dana osoba sobie z nimi poradzi. Na początku być może niezbędna będzie asysta szefa lub szkolenia. Dbanie o rozwój pracowników poprzez delegowanie zadań jest inwestycją, z której będzie korzystał każdy dobry szef. Zlecając zadanie do wykonania należy zadbać o dobrą komunikację, unikać autorytarnego tonu wypowiedzi, bazując raczej na wzajemnym zaufaniu. Dobrze jest precyzyjnie określać cele zadań i związane z nimi korzyści.

Motywowanie

Zarządzanie zmotywowanym zespołem pozwala osiągać ponadprzeciętne wyniki. Każdy przełożony chciałby posiadać zmotywowanych do pracy podwładnych. Niezadowolenie pracowników przejawia się bowiem bardzo często w obniżeniu jakości pracy, braku inicjatywy i chęci do wytężonych działań, bierności i w końcu wysokiej rotacji personelu. Aby uniknąć wspomnianych powyżej negatywnych zachowań, każdy menedżer powinien zadbać o odpowiednią motywację swoich ludzi. W ten sposób może uzyskać większe zaangażowanie zespołu, chęć do cięższej i bardziej efektywnej pracy.

Należy rozpoznać, co najbardziej motywuje ludzi do pracy. Nie zawsze menedżer dysponuje pełnym spektrum rozwiązań motywacyjnych, jednak w miarę możliwości powinien stosować jak najwięcej możliwych bodźców. Wśród nich należy wymienić: nagrody, premie, bonusy. Korzyści materialne bardzo motywują ludzi do pracy. Jednak system motywacyjny musi być przejrzysty i zrozumiały dla każdego pracownika. Nie powinno się zmieniać reguł systemu "podczas gry". Niedopuszczalna jest np. sytuacja obniżenia premii, bo zbyt dużo osób spełniło wymagane kryteria jej przyznania. Wśród nagród można wymienić także umożliwienie pracownikom udziału w ciekawych studiach lub szkoleniach, wycieczki krajowe i zagraniczne (w tym integracyjne), imprezy okolicznościowe. Ważne jest także określenie ścieżki rozwoju dla pracowników, przejawiające się w możliwościach awansów pionowych i poziomych. Bogaty pakiet socjalny (bony, opieka medyczna, dofinansowanie posiłków, bilety i karnety, samochody służbowe) pozwala budować trwałe, partnerskie relacje między pracodawcą i pracownikiem. W sytuacji skromnego budżetu, bardzo istotne stają się umiejętności menedżera do motywowania zespołu poprzez wzajemne relacje. Mam kolegę, który zarządza grupą ok. 20 pracowników piekarni w jednym z hipermarketów na południu Polski. Jest on dumny z tego, że w okresie największej fluktuacji kadr na rynku, z jego zespołu od ponad 3 lat nie odeszła ani jedna osoba. Mimo braku istotnych zachęt finansowych, udało mu się zbudować bardzo pozytywne relacje z podwładnymi. Jego pracownicy są bowiem świadomi, że szef o nich dba i "walczy o poprawę warunków" podczas spotkań z wyższym kierownictwem. Ważne są również wzajemne rozmowy, pochwały oraz wspólna praca, gdy sytuacja tego wymaga. Motywowanie przez nagradzanie lub zapewnienie dobrej atmosfery pracy jest według mnie o wiele bardziej skuteczne niż karanie, które w dłuższej perspektywie może przynieść odwrotny od zamierzonego efekt.

Koordynowanie

Umiejętności koordynacji wielu działań w ramach organizacji świadczą o dobrym rozumieniu funkcjonowania firmy, znajomości wszelkich procesów w niej zachodzących i wzajemnych relacji między nimi. Szef - koordynator potrafi usprawniać procesy, przewidywać następstwa swoich działań, organizować pracę w ten sposób, aby zachować hierarchię celów.

Koordynując działania, szczególnie w sytuacji ograniczonych zasobów, należy mieć na uwadze ich istotność w zakresie realizacji celów organizacji. Aby uniknąć braku zrozumienia, należy wcześniej zadbać o właściwe określenie i zakomunikowanie zakresu odpowiedzialności dla wszystkich podległych komórek i pracujących w nich podwładnych. Obowiązki nie powinny się dublować między poszczególnymi jednostkami organizacji, co mogłoby przyczyniać się do "rozmywania" odpowiedzialności. Koordynacja działań jest bardziej skuteczna, jeśli sytuacja jest standardowa. Można wypracować procedury ułatwiające funkcjonowanie i zachowanie się w różnych sytuacjach. Warto również przewidywać sytuacje w przyszłości i przygotowywać plany awaryjne.

Kontrolowanie

Kontrola jest niezbędna, aby dowiedzieć się w jakim stopniu zaplanowane działania zostały zrealizowane. W zarządzaniu jakością mówi się o cyklu Deminga (PDCA), w którym element "check" odgrywa bardzo istotną rolę. Podobnie jest w teorii i praktyce controllingu. Planowanie, które jest punktem wyjścia do wszelkich działań musi zakładać element kontroli planu. Plany należy sprawdzać pod kątem wykonania założeń. Następnie identyfikuje się odchylenia i je interpretuje. Stanowi to bodziec do ewentualnych działań korygujących i sterujących. Kontrola pozwala menedżerowi lepiej rozumieć aktualną sytuację oraz stopień realizacji założonych celów.

Skuteczna kontrola pozwala zidentyfikować błędy, odchylenia oraz przyczynia się do ciągłego doskonalenia. W zespole, gdzie ludzie darzą się zaufaniem kontrola nie powinna mieć charakteru represyjnego. W tym przypadku powinno się położyć szczególny nacisk na umiejętności samokontroli poszczególnych członków zespołu. Kontrola represyjna sprawdza się w sytuacji, gdy nie zamierzamy budować trwałych, dobrych relacji z innymi ludźmi, lecz musimy szybko zidentyfikować np. działania przestępcze. Aby kontrola była skuteczna, musimy wiedzieć co lub kogo należy kontrolować. Ułatwia nam to wcześniejsze, precyzyjne określenie celów i działań do wykonania wraz z rozpisaniem odpowiedzialności. Bardzo często nie ma potrzeby inicjować działań kontrolnych w sytuacji, gdy założony wynik zostaje osiągnięty i jest to dla nas oczywiste. W bardziej wysublimowanych sytuacjach, np. chcąc wychwycić ewentualne błędy można przeprowadzić kontrolę szczegółową. Aby zmniejszyć pracochłonność takowej kontroli, można zastosować próbki statystyczne (wycinki), przeznaczone do szczegółowej analizy. Bardzo pomocna jest także metoda Pareto, której wykorzystanie pozwala zidentyfikować kluczowe elementy badanego zjawiska.

Synergia i zespół

Nie jest tajemnicą, że dobry zespół może osiągnąć więcej, niż poszczególni jego członkowie działający indywidualnie. Ludzie pracując w zespole mogą być bardziej kreatywni, wzajemnie uczyć się od siebie, wzajemnie na sobie polegać, zdrowo rywalizować ze sobą i motywować się nawzajem. Nie każdy zespól osiąga rewelacyjne wyniki. Umiejętność zbudowania dobrego zespołu i zarządzania nim jest ważną cechą menedżerską. Dzięki zespołowi cele można osiągać szybciej i bardziej efektywnie.

Budując zespól, należy postawić na ludzi, którzy dobrze sprawdzają się w pracy zespołowej. Różne testy psychologiczne pomagają zidentyfikować osoby, które preferują pracę indywidualną lub zespołową. Błędem byłoby kompletowanie zespołu z ludzi, nie potrafiących współdziałać z innymi. Mając skompletowany zespól należy zadbać o jak najlepsze relacje interpersonalne między jego członkami wzajemnie oraz menedżerem. Ważne są spotkania i imprezy integracyjne, pozwalające poznać się wzajemnie w bardziej luźnych niż zawodowe okolicznościach. Wiele firm organizuje wyjazdy powiązane np. z aktywnością survivalową, chcąc pogłębić relacje interpersonalne poprzez wzajemne radzenie sobie w ekstremalnych warunkach. Dobry menedżer "dba" o członków swojego zespołu, buduje wzajemne relacje na zaufaniu, wykorzystując swoje kompetencje w zakresie motywowania, komunikowania, delegowania i kontrolowania przyczynia się do umocnienia swojego autorytetu, co jest bardzo pomocne w zarządzaniu zespołem. Dobry menedżer powinien być sprawiedliwy i obiektywny. Nie należy faworyzować wybranych członków zespołu, tylko jasno określić swoje oczekiwania wobec każdego członka, oparte na analizie kompetencji i potrzeb. Oceny pracy zespołu powinny być zrozumiałe dla wszystkich i oparte na faktach. Ważna jest również wzajemna komunikacja. Szef powinien dbać o to, aby członkowie zespołu zawsze byli właściwie poinformowani o sprawach, które ich dotyczą. Prawdomówny szef nie musi o wszystkim mówić, ale dba o to, aby w zespole nie narastały podejrzenia i spekulacje. Dobry zespół to także umiejętność przypisania zadań ludziom zgodnie z ich kompetencjami. Ważna jest specjalizacja poszczególnych członków zespołu. Nie powinna ona jednak ograniczać wzajemnej współpracy, której przykładem mogą być choćby techniki związane z rozwiązywaniem problemów (np. burza mózgów).